Ο ΨΑΡΑΣ

ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΟΥ ΜΕΤΡΟ

Το άδειο καλάθι, δεν λέει πάντα την αλήθεια

Έχετε προσέξει ποτέ, πόσο πολύ έχουμε μάθει να κοιτάμε μόνο το τέρμα και σχεδόν ποτέ τη διαδρομή; Ζούμε σε μια εποχή που βιάζεται. Σχεδόν όλα μετριούνται με το τελικό αποτέλεσμα: «Πέτυχε; Άρεσε; Τι έφερε;» 

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη βιασύνη, συμβαίνει μια μεγάλη, σιωπηλή αδικία. Αποδυναμώνεται δραματικά η προσπάθεια. Όλος ο κόπος, οι ώρες, η φροντίδα- ακόμα- και η ψυχή που έβαλε κάποιος στη διαδικασία, μπορούν να διαγραφούν μονοκοντυλιά, αν το αποτέλεσμα δεν βγει όπως το περίμεναν οι άλλοι

Εδώ,βάλτε στην εξίσωση και τον χρόνο Ο χρόνος έχει γίνει σχεδόν είδος πολυτελείας. Βιαζόμαστε να τελειώσουμε, να παραδώσουμε, να πετύχουμε, να δούμε αποτέλεσμα.

 Όμως η δημιουργία, όπως και πολλά πράγματα στη ζωή, δεν υπακούει πάντα στην ταχύτητα που θα θέλαμε. Χρειάζεται χρόνος για να δοκιμάσεις, να αποτύχεις, να ξαναδοκιμάσεις, να αλλάξεις γνώμη και να επιστρέψεις σε κάτι που νόμιζες ότι είχες τελειώσει. Κι αυτός ο χρόνος είναι μέρος της προσπάθειας, ακόμη κι αν κανείς δεν τον βλέπει.

Πάρτε για παράδειγμα, έναν ερασιτέχνη ψαρά που περνά ώρες στη θάλασσα, ψαρεύοντας, αλλά τελικά γυρίζει σπίτι με άδεια χέρια. Οι «ειδικοί» της στεριάς θα σπεύσουν να τον <προγκήξουν>,ότι έχασε τον χρόνο του ή και ότι δεν ξέρει να ψαρεύει και διάφορες τετοιες <εξυπνάδες>. Εκείνος όμως, πηγαίνει, ακριβώς επειδή του αρέσει να ψαρεύει. Γιατί του αρέσει η αναμονή, η θάλασσα, η διαδικασία. Το αποτέλεσμα ήταν μηδέν. Οι ώρες του όμως δεν ήταν.

Αυτό συμβαίνει και στη δημιουργία. Όταν η υπερβολική έμφαση στο αποτέλεσμα γίνεται ο κανόνας, γεννιέται ένας παράξενος φόβος για τον πειραματισμό. Γιατί αν μετράει μόνο το τελικό αποτέλεσμα, ποιος θα ρισκάρει να δοκιμάσει κάτι καινούργιο; Ποιος θα τολμήσει να κάνει λάθος; Και ποιος θα διαθέσει τον πολύτιμο χρόνο του για κάτι που δεν ξέρει αν τελικά θα πετύχει; 

…

 Υπάρχει μια φράση που είχα πει κάποτε σε παιδιά του μπάσκετ, όταν ήμουν προπονητής: «Η προσπάθεια επαινείται, το αποτέλεσμα επιβραβεύεται». Και όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο πιστεύω ότι αυτή η διάκριση έχει αξία πολύ πέρα από έναν αγώνα μπάσκετ. 

Το αποτέλεσμα φυσικά έχει τη δική του θέση. Δεν μπορούμε να κάνουμε πως δεν υπάρχει. Αλλά, άλλο πράγμα είναι να επιβραβεύεται ένα αποτέλεσμα και άλλο να ακυρώνεται η  προσπάθεια επειδή το αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που περίμενες.

Τι μπορεί να κάνει, λοιπόν, κάποιος που δημιουργεί, για να μη χάσει τον εαυτό του μέσα σε αυτή την πίεση; Ίσως το πρώτο βήμα είναι να γίνει ο ίδιος ο πρώτος κριτής του έργου του.

Όταν η πρωταρχική σου έγνοια είναι να ξέρεις εσύ ο ίδιος ότι στάθηκες έντιμα απέναντι στον κόπο σου και έδωσες ό,τι μπορούσες, τότε αποκτάς το δικό σου μέτρο.

 Δεν περιμένεις από το χειροκρότημα να σου αποδείξει ότι άξιζε η προσπάθεια. Βρίσκεις ένα μέρος της ικανοποίησης μέσα στην ίδια την πράξη, την ώρα που συμβαίνει, και όχι μόνο στο αποτέλεσμα που μπορεί να έρθει μετά. Και τότε η διαδικασία παύει να είναι απλώς ο δρόμος προς το αποτέλεσμα. Αποκτά τη δική της-μοναδική- αξία.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι< κλείνεσαι> και δεν ακούς κανέναν. Φυσικά τους ακούς τους άλλους και μάλιστα με μεγάλη προσοχή. Αν η κριτική τους είναι δίκαιη και χρήσιμη, τη χρησιμοποιείς για να γίνεις καλύτερος. Αν είναι επιφανειακή ή άδικη, δεν είσαι υποχρεωμένος να την αποδεχτείς. Η προσαρμογή μπορεί να γίνει εξέλιξη, αλλά όταν γίνεται υποταγή στα γούστα των άλλων, η δημιουργία σιγά σιγά παύει να είναι δική σου.

Ο Βαν Γκογκ είναι μια ακραία περίπτωση, αλλά το παράδειγμά του κάτι σίγουρα μας θυμίζει. Συνέχισε να ζωγραφίζει χωρίς να έχει την αναγνώριση που θα περίμενε ένας άνθρωπος από το αποτέλεσμα της δουλειάς του. Η απουσία άμεσης ανταμοιβής δεν στάθηκε αρκετή για να τον σταματήσει από τη δημιουργία. Η πυξίδα του βρισκόταν περισσότερο μέσα του παρά στην άμεση αποδοχή των άλλων.

…

Το αποτέλεσμα φίλοι μου, είναι η στιγμή που βλέπουν οι άλλοι. Η διαδικασία είναι ο χρόνος που έζησες εσύ.

Και ίσως εδώ βρίσκεται όλη η ουσία. Ίσως δεν είναι το αποτέλεσμα που πρέπει να φοβόμαστε όταν δημιουργούμε, αλλά η στιγμή που θα αρχίσουμε να μετράμε την αξία της διαδρομής μας μόνο με το βλέμμα των άλλων.

Γιατί η προσπάθεια επαινείται. Το αποτέλεσμα επιβραβεύεται.

Ας μην τα μπερδεύουμε.