Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ

Ένα μικρό διάλειμμα

Καλή σας μέρα και καλο μήνα

Πρίν μπούμε στο σημερινό κείμενο, μια μικρή ανακοίνωση

Αυτό θα είναι το τελευταίο κείμενο της περιόδου. Μετά από αυτό, ο συγγραφέας- και μαζί του ο υπολογιστής, το πληκτρολόγιο και οι όποιες σκέψεις του- θα κάνουν ένα μικρό διάλειμμα δύο εβδομάδων

Θα τα ξαναπούμε μετά τις διακοπές, με καινούργιες σκέψεις και, ελπίζω, με την ίδια διάθεση να ψάχνουμε μαζί , όσα μας απασχολούν

Θέλω να ευχαριστήσω όσους μπαίνετε στον κόπο να διαβάζετε τα κείμενά μου και , ακόμα περισσότερο, όσους σταματάτε, έστω για λίγο και σκέφτεστε πάνω σε αυτά. Ξέρω ότι δεν είναι όλα εύκολα. Το σημερινό κείμενο είναι και λίγο μεγαλύτερο από τα συνηθισμένα. Αν βρήτε τον χρόνο και την υπομονή να το διαβάσετε, θα χαρω πραγματικά.

Να είστε καλά, να περάσετε όμορφα, να γεμίσετε τις μπαταρίες σας και να γυρίσετε ανανεωμένοι για να μου τα <σούρνετε> διαδικτυακά, πάντα χαλαρά

Τα ξαναλέμε δυνατά σε δύο εβδομάδες

Ανατομία του Εσωτερικού Δημιουργού 

Αναρωτιέμαι μερικές φορές, μήπως η μεγαλύτερη  αυταπάτη του σύγχρονου ανθρώπου  είναι η βεβαιότητά του ότι είναι ελεύθερος.

Ζούμε σε μια εποχή όπου,κακώς, η ελευθερία έχει συνδεθεί  σχεδόν απόλυτα με την επιλογή. Αμέτρητα προϊόντα, πληροφορίες, απόψεις, τρόποι ζωής και έτοιμα κοινωνικά πρότυπα βρίσκονται μπροστά μας και, επειδή έχουμε τη δυνατότητα να επιλέγουμε ανάμεσα σε πολλά, θεωρούμε αυτονόητο ότι είμαστε ελεύθεροι. 

Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που σπάνια κάνουμε στον εαυτό μας: πόσες από τις επιλογές μας είναι πραγματικά δικές μας; Γιατί μπορεί να μην επιλέγουμε πάντα αυτό που θέλουμε, αλλά αυτό που μάθαμε να θέλουμε. Αυτό που είδαμε στους άλλους, αυτό που θεωρήσαμε φυσιολογικό, αυτό που, χωρίς καν να μας το πουν ευθέως,  μας υπέδειξαν, ότι αξίζει να επιθυμούμε. Και τότε η ελευθερία αρχίζει να αποκτά ένα διαφορετικό νόημα. Δεν είναι μόνο να μπορώ να διαλέξω ανάμεσα σε δέκα πράγματα. Είναι να μπορώ να αναρωτηθώ αν θέλω πραγματικά κάποιο από αυτά.

Ο σύγχρονος άνθρωπος, όμως, έχει όλο και λιγότερο χρόνο για να αναρωτηθεί. Τρέχει. Από τη μία υποχρέωση στην άλλη, , από τη μία απαίτηση στην άλλη. Κι όσο περισσότερο τρέχει, τόσο περισσότερο αισθάνεται ότι κάτι κάνει, ότι κάπου πηγαίνει. Μοιάζει με το ποντίκι που τρέχει στον τροχό. Κουράζεται, καταναλώνει ενέργεια, προσπαθεί, αλλά στο τέλος βρίσκεται ακριβώς εκεί απ’ όπου ξεκίνησε. Κι αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής μας: τρέχουμε τόσο πολύ, ώστε δεν προλαβαίνουμε να αναρωτηθούμε προς τα πού πηγαίνουμε.

Η καθημερινότητα μάς εκπαιδεύει να ασχολούμαστε συνεχώς με το επόμενο. Το επόμενο τηλεφώνημα, την επόμενη υποχρέωση, το επόμενο πρόβλημα, την επόμενη είδηση.  Και όταν η ζωή γεμίσει από επείγοντα, το σημαντικό αρχίζει σιγά-σιγά να χάνεται. Και μέσα στον ασταμάτητο θόρυβο της εποχής —πληροφορίες, εικόνες, ειδοποιήσεις, γνώμες, φόβοι, διαφημίσεις— συμβαίνει κάτι αθόρυβο και ίσως πιο επικίνδυνο: αρχίζουμε να ξεχνάμε. Όχι τα γεγονότα. Αυτά τα θυμόμαστε. Ξεχνάμε τις ανάγκες μας, τις αξίες μας, τι μας έκανε κάποτε χαρούμενους. Ξεχνάμε τι πραγματικά θέλαμε, πριν μάθουμε να θέλουμε ό,τι μας προτάθηκε. Ξεχνάμε, τελικά, ότι έχουμε το δικαίωμα να αναρωτηθούμε. Και όταν ο άνθρωπος ξεχνά να αναρωτιέται, κάποιος άλλος θα αναλάβει να απαντά για λογαριασμό του.

Εκεί αρχίζει η ατροφία της βούλησης.

Η βούληση μοιάζει, κατά κάποιον τρόπο, με έναν μυ. Όταν τη χρησιμοποιούμε, δυναμώνει. Όταν αποφασίζουμε, όταν παίρνουμε θέση, όταν λέμε «αυτό θέλω» ή «αυτό δεν το θέλω», ασκούμε μια μορφή εσωτερικής δύναμης. Όταν όμως, πολύ συχνά,  αφήνουμε τους άλλους να αποφασίζουν για εμάς, όταν δεχόμαστε έτοιμες απαντήσεις, έτοιμες επιθυμίες και έτοιμες αλήθειες, η βούλησή μας αρχίζει να ατροφεί. Και κάποια στιγμή μπορεί να συμβεί κάτι ακόμη πιο παράξενο: να συνηθίσουμε τόσο πολύ να μη διαλέγουμε, ώστε να αισθανόμαστε ασφαλείς όταν κάποιος άλλος διαλέγει για εμάς.

Τότε εμφανίζεται ο Εσωτερικός Δημιουργός. Ή, καλύτερα, τότε καταλαβαίνουμε πόσο πολύ τον έχουμε αφήσει στην άκρη.

Ο Εσωτερικός Δημιουργός είναι εκείνο το κομμάτι του ανθρώπου που δεν αρκείται στο να ζει τη ζωή που του δόθηκε. Θέλει να συμμετέχει στη δημιουργία της. Θέλει να αποφασίζει, να αμφισβητεί, να διορθώνει, να αλλάζει πορεία. Δεν είναι απαραίτητα ο επαναστάτης και δεν είναι εκείνος που λέει πάντα «όχι». Είναι εκείνος που μπορεί να πει: «Θα αποφασίσω εγώ αν αυτό είναι δικό μου.» 

Και αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο. Γιατί το να πεις «όχι» σε όλους μπορεί να γίνει μια ακόμη μορφή εξάρτησης. Μπορεί να αντιδράς στους άλλους, χωρίς στην πραγματικότητα να έχεις αποφασίσει ποιος θέλεις να είσαι. Ο Δημιουργός δεν είναι ο άνθρωπος που διαφωνεί με τους πάντες. Είναι ο άνθρωπος που μπορεί να συμφωνήσει με όλους, χωρίς να χάνει τον εαυτό του. Να πει «ναι» επειδή το σκέφτηκε και «όχι» επειδή και αυτό  το σκέφτηκε. Και να μπορεί να εξηγήσει, έστω μόνο στον εαυτό του, γιατί.

Εδώ βρίσκεται, ίσως, η πραγματική ελευθερία.

Οι Στωικοί είχαν διατυπώσει πριν από αιώνες μια απλή αλλά σπουδαία διάκριση: υπάρχουν πράγματα που εξαρτώνται από εμάς και πράγματα που δεν εξαρτώνται από εμάς < . Τα «εφ’ ημίν» και τα «ουκ εφ’ ημίν». 

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλα όσα συμβαίνουν στη ζωή μας. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τους άλλους, την τύχη, τις συνθήκες, το παρελθόν, ούτε όλα όσα πρόκειται να μας συμβούν. Μπορούμε όμως να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε κάτι πολύ πιο κοντινό και πολύ πιο δύσκολο: τη στάση μας απέναντι σε όλα αυτά.

Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές κάνουμε το αντίθετο. Αναλώνουμε την ενέργειά μας σε όσα δεν μπορούμε να αλλάξουμε και αφήνουμε στην άκρη αυτό που μπορούμε να επηρεάσουμε: τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, αποφασίζουμε και ζούμε. Τρέχουμε για πράγματα που δεν εξαρτώνται από εμάς και ξεχνάμε το μοναδικό μέρος όπου έχουμε πραγματική δυνατότητα παρέμβασης: τον εαυτό μας.

Ίσως, λοιπόν, η πρώτη πράξη της προσωπικής ελευθερίας να μην είναι μια μεγάλη επανάσταση, αλλά μια μικρή παύση. Να σταματήσεις για λίγο να τρέχεις  στον τροχό  και να αναρωτηθείς: Αυτό που κάνω, το κάνω επειδή το θέλω ή επειδή έχω μάθει να το θέλω; Αυτό που πιστεύω, το πιστεύω επειδή το σκέφτηκα ή επειδή το άκουσα πολλές φορές; Αυτό που κυνηγώ, είναι πράγματι δικό μου ή απλώς έμαθα ότι πρέπει να το κυνηγήσω;

Και τότε ίσως έρθει η στιγμή για το πρώτο «Όχι».

Όχι απαραίτητα προς κάποιον άλλον, αλλά προς εμας τους ιδιους. Όχι σε μια επιθυμία που δεν είναι δική μας. Όχι σε μια ζωή που συνεχίζουμε να ζούμε μόνο επειδή έτσι την  μαθαμε η την συνηθίσαμε. Όχι σε μια σκέψη που επαναλαμβάνουμε επειδή όλοι την επαναλαμβάνουν. Αυτό το «Όχι» δεν είναι άρνηση της ζωής. Είναι η πρώτη προσπάθεια να πάρουμε πίσω το δικαίωμα μας να την επιλέγουμε.

Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει το δυσκολότερο. Γιατί όταν σταματήσεις να ζεις αποκλειστικά με τις έτοιμες απαντήσεις των άλλων, μένεις μόνος απέναντι στα δικα σου ερωτήματα.  Και τότε πρέπει να δημιουργήσεις τις δικές σου απαντήσεις. Να αποφασίσεις τι αξίζει για σένα, τι θέλεις να κρατήσεις, τι θέλεις να αφήσεις, πού θέλεις να πας και, ίσως πάνω απ’ όλα, ποιος στο καλο θέλεις να είσαι.

Ο Εσωτερικός Δημιουργός δεν πεθαίνει.  Μπορεί να κουράστηκε. Μπορεί να σιώπησε. Μπορεί να τον σκεπάσαμε με τόσες υποχρεώσεις, τόσες συνήθειες και τόσες έτοιμες βεβαιότητες, ώστε ξεχάσαμε ότι υπάρχει.

Αλλά είναι ακόμη εκεί.

Ίσως να περιμένει απλώς μια στιγμή ηρεμίας και  σιωπής. Μια στιγμή που θα σταματήσουμε να τρέχουμε, θα σηκώσουμε το κεφάλι από τον τροχό και θα τον ρωτήσουμε:

«Λοιπόν; Τώρα που σταμάτησα, τι θέλεις πραγματικά να δημιουργήσουμε;»

Και ίσως, από αυτή την ερώτηση, να αρχίζει η πραγματική ελευθερία μας